Bilimsel Kongreler: Bilimin Buluşma Zemini mi, Mesleki İlişkilerin Ekosistemi mi?

Bilimsel kongrelerin artık eski bilimsel vasfını önemli ölçüde kaybettiğini düşünüyorum. Kongre kürsülerinde giderek daha fazla, kendi klinik deneyimini, araştırmasını ve özgün katkısını paylaşan bilim insanlarından ziyade, mevcut literatürü aktaran bilgi sunucularıyla karşılaşıyoruz. Oysa malumatfuruşluk bilim insanı olmak değildir. Bilgiye sahip olmakla bilgi üretmek, literatürü aktarmakla bilimsel düşünceye katkıda bulunmak arasında ciddi bir fark vardır.

Diğer taraftan, sivil toplum kuruluşlarının (STK) finansal destekleri etrafında gelişen ilişkiler de sorgulanmalıdır. Kongre yönetiminde görev almak, konuşmacı olmak veya çeşitli kurumsal pozisyonlar üstlenmek suretiyle kayıt ve konaklama giderlerinin karşılanması, bilimsel toplantılara katılımı cazip hâle getiren unsurlara dönüşebilmektedir. Böylece bilimsel toplantının asli amacı olan akademik paylaşımın yanına, hatta zaman zaman önüne, kurumsal ve kişisel çıkar ilişkileri yerleşmektedir.

Daha da düşündürücü olan, bazı meslek derneklerinin yönetim kurullarının oluşumunda ve işleyişinde yaşanan kırıcı, dışlayıcı ve hekimlik mesleğinin vakarını rencide eden tutumlardır. Meslek örgütlerinin bilimsel özgürlüğü, etik değerleri ve meslektaş dayanışmasını temsil etmesi gerekirken, zaman zaman kendi içlerinde hiyerarşik ve himayeci ilişkilere sahne olması ciddi bir çelişkidir.

Yapay zekânın literatüre erişimi, bilgiyi sınıflandırması, karşılaştırması ve güncel gelişmeleri değerlendirmesi bakımından ulaştığı düzey düşünüldüğünde, klasik kongre modelinin geleceğini de tartışmak zorundayız. Artık mesele yalnızca kimin ne anlattığı değil, anlatılan bilginin bilimsel özgünlüğü, klinik karşılığı ve tartışmaya açtığı yeni ufuktur. AI çağında kongre, bilgi aktarılan bir salon olmaktan çıkıp bilginin sorgulandığı, deneyimin paylaşıldığı ve yeni bilimsel fikirlerin üretildiği bir platforma dönüşemiyorsa, işlevini yeniden tanımlamak zorundadır

STK finansmanının sahadaki simbiyotik ilişkilere indirgenmesi ise meselenin belki de en hassas boyutudur. Bilimsel bağımsızlık ile finansal bağımlılık arasındaki sınır belirsizleştiğinde, kurumsal temsilin de akademik değerin de sorgulanması kaçınılmazdır.

Çünkü bilim, kürsüde görünmekle değil, kürsüden indikten sonra geriye ne bıraktığınızla ölçülür.

Prof. Dr. Mahmut Can Yağmurdur MD

Genel Cerrahi ve Cerrahi Onkoloji Uzmanı · 10 Kasım 2026