COP31 Antalya'da açıldı: İklim vaatleri sonunda sonuç verebilecek mi?

Yaklaşık 200 ülke, farklı bir hedefle, daha az büyük bildiri ve daha somut kararlar almak amacıyla Türkiye'nin Akdeniz kıyısındaki Antalya’da 9-20 Kasım 2026 tarihleri arasında yapılan iklim zirvesine geldi. Güçlü bir El Niño'nun aşırı hava olaylarını daha da kötüleştirme tehdidiyle karşı karşıya olduğu bir ortamda, müzakereciler iklim finansmanı, temiz enerji ve iklim değişikliğinin sonuçlarıyla zaten yaşayan toplulukları nasıl koruyacakları konusunda zorlu sorularla yüzleşiyor.

COP31 Antalya-Türkiye’deyiz

COP31 açılıyor:  İklim vaatlerinin yerine getirilmesi yönündeki baskı artarken, Antalya'da 90.000'den fazla kişinin bir araya gelmesi bekleniyor. Zirvenin 20 Kasım 2026 Cuma günü sona ermesi planlanıyor.

Avustralya erken anlaşma istiyor: Ülkelerden, son günlere kadar beklemek yerine, en başından itibaren siyasi bir anlaşma şekillendirmeye başlamaları isteniyor.

Finansman hâlâ bir sorun olmaya devam ediyor: Gelişmekte olan ülkeler iklim finansmanına daha hızlı erişim için baskı yaparken, temiz enerji, uyum ve adil geçiş gündemin en üst sıralarında yer alıyor.

İnsan üzerindeki etkilere odaklanın: Gıda, Tarım ve Sağlık Günü, artan riskleri ve pratik çözümleri ön plana çıkarıyor.

Akdeniz kenti Antalya, tarihe yabancı değil. Yunanlar, Romalılar, Bizanslılar ve Osmanlılar, Türkiye'nin güney kıyısının bu bölümüne izlerini bırakmışlardır. Şimdi, yaklaşık 200 ülke son BM iklim zirvesi COP31 için burada bir araya gelirken, akıllarda şu soru var: Onlarca yıllık iklim vaatlerini eyleme dönüştürerek kendi tarihlerine yeni bir sayfa ekleyebilecekler mi?

Geniş konferans salonunun içinde, COP31 logosunda yer alan Türk lalesi, katılımcıların ulusal pavyonlara ve müzakere odalarına giden uzun koridorlarda ilerlerken sık sık karşılaştıkları bir görüntüdür. 

Konferans salonlarının yoğunluğundan öte, riskler çok yüksek. Aşırı hava olaylarının dünya çapındaki etkileri arttıkça, hükümetler on yıllardır süregelen iklim taahhütlerinin sonuç verebileceğini gösterme konusunda artan bir baskıyla karşı karşıya kalıyor.

BM İklim Değişikliği Yüksek Komiseri Simon Stiell, 9 Kasım Pazartesi günü yapılan açılış genel kurulunda, "İlerleme henüz yeterince ileri veya adil değil" diyerek, ülkeleri hedefler belirlemenin ötesine geçmeye ve sahada fark yaratabilecek "çözümleri hızlandırmaya" çağırdı.

"Hiçbir COP (Profesyonel Konferans) her derde deva değildir. Hiçbir tek konferans, bilim ile gerçeklik arasındaki uçurumu kapatamaz" dedi.

Müzakereciler için test

Tek bir dönüm noktası niteliğindeki anlaşmanın hakim olduğu zirvelerin aksine, COP31 mevcut taahhütleri eyleme dönüştürmeye odaklanmıştır.

Türkiye Çevre ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, 9 Kasım 2026 bu sabah resmen COP31 Başkanlığı görevini devralırken, Avustralya İklim Değişikliği ve Enerji Bakanı Chris Bowen, COP30 sırasında kararlaştırılan alışılmadık bir eş başkanlık düzenlemesi kapsamında müzakereleri yönetecek.

Sayın Kurum, delegelere hitaben yaptığı konuşmada, “Kararlarımız bir şehrin altyapısında, bir çiftçinin tarlasında ve bir fabrikanın üretim hattında şekillenmeli. Aileler, daha düşük enerji faturalarında etkilerini hissetmeli” dedi.

Sayın Bowen, konferansın son günlerine kadar beklemek yerine, konferans boyunca başkanlık öncülüğünde bir karar geliştirme planlarını açıkladı. Amaç, iklim eylemini hızlandırmak için pratik önlemler üzerinde anlaşmaya varmak olsa da, sonucun ne kadar iddialı olması gerektiği konusunda görüş ayrılıkları devam ediyor.

Finansmanın en zorlu konulardan biri olması bekleniyor; gelişmekte olan ülkeler uyum ve daha temiz kalkınma için fonlara daha hızlı erişim arıyor. Müzakerecilerin ayrıca emisyon azaltımı ve adil geçiş konusunda da anlaşmalara varmaları gerekiyor.

“Kararın değeri, unsurları ve ne kadar ileri gideceğimiz konusunda farklı görüşler olacağını biliyoruz. Ancak bizim görevimiz bu farklılıkları gidermek ve fikir birliğinin sağlayabileceği en iddialı, en sonuç odaklı kararı sunmaktır,” diye açıkladı Bay Bowen.

İklim değişikliği sağlık acil durumu haline geldiğinde

9 Kasım Pazartesi günü aynı zamanda Gıda, Tarım ve Sağlık Günüydü ve iklim değişikliğinin insan sağlığı üzerindeki giderek artan etkisine dikkat çekildi.

Dünya Sağlık Örgütü'ne (WHO) göre, 3,3 ila 3,6 milyar insan iklim değişikliğine karşı son derece savunmasız bölgelerde yaşıyor. Aşırı sıcaklıklar, seller ve değişen hava koşulları halihazırda dünya çapında yaşamları riske atıyor ve sağlık sistemlerini zorluyor.

Wellcome Trust Vakfı'ndan Alan Dangour, Dünya Meteoroloji Örgütü'nün (WMO) düzenlediği basın toplantısında, iklim müzakerecilerini kararlarının merkezine insanları koymaya çağırarak, "Bu öykünün merkezindeki asıl karakter atmosfer değil. Kara, okyanus veya buz da değil. Biziz. Siz ve ben, ailemiz ve topluluklarımız" dedi.

Sayın Dangour "Tam anlamıyla bir geleceğe uyum sağlayamayız," diye uyardı.  

“Bu öykünün merkezindeki asıl karakter atmosfer değil. Kara, okyanus veya buz da değil. Biziz – Alan Dangour, Wellcome Trust Vakfı”

Aşırı sıcaklıklar özellikle endişe verici bir örnek teşkil ediyor. Bilim insanları, erken doğumlar ve ölü doğumlarla olan bağlantılar konusunda giderek daha fazla endişe duyarken, açık havada çalışanlar, çocuklar ve yaşlılar özellikle risk altında bulunuyor.

Dünya Meteoroloji Örgütü'nden Joy Shumake-Guillemot, BM Haberlerine meteorologların ve sağlık uzmanlarının bu risklerin bazılarını azaltmak için nasıl birlikte çalıştıklarını anlattı.

Dünya Sağlık Örgütü ile ortak bir girişim sayesinde, iklim bilgileri halk sağlığı planlamasına dahil ediliyor. Örneğin, tehlikeli derecede yüksek sıcaklık tahminleri hastanelerin daha fazla hastaya hazırlanmasına yardımcı olabilirken, yağış ve mevsimsel tahminler sağlık yetkililerinin sıtma gibi hastalıkların salgınlarını önceden tahmin etmesine yardımcı olabilir.

Bayan Shumake-Guillemot "Hava durumu bilgileri çok pratik, sağlık sektöründe alınan kararlarla doğrudan ilgili, ancak çoğu zaman bu bilgilere erişimleri olmuyor" dedi. Ve potansiyel çok büyük: "Halk sağlığı açısından bakıldığında, neredeyse tüm ısı kaynaklı ölümler aslında önlenebilir," dedi

Sağlık, COP31'in Eylem Gündemi' nin 10 öncelikli alanından biridir ve ülkeler, COP30'da kararlaştırılan Belém Sağlık Eylem Planı'nı uygulamaya koymaya teşvik edilmektedir. Ayrıca yeni bir Antalya Sağlık Dirençliliği Girişimi de başlatılmaktadır.

Tarım: Emisyonlardan çözümlere

Gıda ve tarım, küresel sera gazı emisyonlarının yaklaşık üçte birini oluşturuyor. Ancak sektör aynı zamanda iklim değişikliğine karşı da oldukça savunmasız; çünkü yükselen sıcaklıklar, kuraklıklar ve seller, ekinleri ve milyonlarca çiftçinin geçim kaynaklarını tehdit ediyor.

Tarım da çözümün bir parçası olabilir. Dünya Kırsal Forumu'ndan Cristian Barrasueta, BM Haberleri'ne verdiği demeçte, çiftçilerin bu yaklaşımlardan bazılarını zaten uygulamaya koyduğunu söyledi. Örneğin Fiji'de aileler farklı ürün çeşitleriyle denemeler yapıyor ve fidelerini giderek daha güçlü hale gelen kasırgalardan korumanın yollarını arıyorlar.

Ülkelerin Mısır Şarm el-Şeyh'teki tarım ve gıda güvenliği programını (COP27) gözden geçirdiği ve bundan sonra ne yapılacağına karar verdiği COP31'de de onların rolü tartışılıyor.

Sayın Barrasueta için öncelik, aile çiftçilerinin iklim politikalarının şekillendirilmesinde söz sahibi olmalarını ve uyum sağlamak için ihtiyaç duydukları finansmana erişebilmelerini sağlamaktır. Şu anda, karmaşık prosedürler ve çok sayıda aracı kurum, özellikle küçük çiftçi örgütleri için uluslararası iklim finansmanına erişimi zorlaştırıyor, diye açıkladı.

Aciliyetin boyutu Bolivya'da şimdiden açıkça görülüyor; şiddetli kuraklık hükümeti ulusal acil durum ilan etmeye sevk etti. Resmi rakamlara göre 75.000'den fazla hayvan telef oldu ve 114.000'den fazla aile etkilendi.

El Niño'nun önümüzdeki aylarda daha da şiddetlenmesi beklendiğinden, Sayın Barrasueta çiftçilerin yıllarca sürecek planlama ve bürokratik işlemlerden sonra değil, şimdi desteğe ihtiyaç duydukları konusunda uyardı.

Mesajı, BM kuruluşlarının El Niño'nun potansiyel etkileri konusunda sert uyarılarda bulunduğu COP31'in açılış günündeki ana temalardan bazılarını yankıladı. 

Tek Sağlık Haber Ekibi

10 Kasım 2026