Tek Sağlık Yolunda Doğadan ilham

Kocaeli Balören' deki arılığımızda, kovanın iç kısmının girişinde cansız yatan bir eşek arısı gördüm. Bir bal arısı, kendinden çok daha büyük olan bu bedeni dışarı atmaya çalışıyordu. Eşek arısı avlanma güdüsüyle, kovanın o muazzam kolektif gücünü hesap edemeden içeri girmiş ve kendi doğal sonuyla karşılaşmıştı.

Bu sahne karşısında insanın ilk içgüdüsü, arılarını koruma refleksiyle öfkelenmek ve tüm yaban arılarına tuzak kurmak olur. Ancak aklımızı ve bilimi devreye soktuğumuzda, Spinoza’nın o kadim gerçeğiyle yüzleşiriz: İnsan doğanın efendisi değil, sadece sıradan bir parçasıdır. Eşek arısına kuracağımız her kör tuzak, ekosistemin zincirleme reaksiyonunu bozar.

İşte bu gerçek, bugün küresel çapta hayati bir öneme sahip olan "Tek Sağlık" (One Health) yaklaşımının ta kendisidir. İnsan, hayvan, bitki ve ekosistem sağlığı birbirinden asla ayrı düşünülemez. Doğadaki bir dengeyi kendi kısa süreli çıkarımız için bozduğumuzda; bunun bedelini bulaşıcı hastalıklar, antimikrobiyal direnç, gıda güvenliği krizleri ve iklim felaketleri olarak hep birlikte öderiz. Doğadaki gerçek özgürlük ve refah, ona hükmetmekte değil, bu hassas uyumu akılla kavramakta gizlidir.

Doğanın bu zorunlu dengesini anladığımızda, eşek arılarıyla savaşmayı bırakırız. Tıpkı bal arılarının yaptığı gibi, odağımızı "çiçekleri bulmaya, özü toplamaya ve kovanı birlikte korumaya" çeviririz. Çünkü bal arıları bilir ki, hayatta kalmanın ve gelişmenin tek yolu bütünü koruyan bir dayanışmadır.

Bu dayanışma ruhunun çok değerli bir kurumsal yansımasına geçtiğimiz günlerde şahit olduk. İnsan, hayvan ve çevre sağlığını etkileyen sorunlara kalıcı çözümler üretmek amacıyla; bilimsel bilgi, kamu politikaları ve uluslararası işbirliğini aynı çatı altında buluşturan Uluslararası Tek Sağlık Derneği, 16 Ekim 2026 tarihinde Ankara'da resmi olarak kuruldu. Disiplinler ve sektörler arası işbirliğini savunan bu inisiyatif, Türkiye'den küresel Tek Sağlık ağına uzanan çok kıymetli bir köprü niteliği taşıyor.

Bu anlamlı yolda, Uluslararası Tek Sağlık Derneği'ne ve bu vizyona emek veren tüm kurucu ekibimize en içten başarı dileklerimi sunuyorum. Bal arılarının o kusursuz uyumundan ve ortak çalışma kültüründen ilham alarak yürüteceğimiz projelerin, dünyamızın ortak şifasına büyük katkılar sunacağına yürekten inanıyorum.

Sorgulayarak, doğayla ahenk içinde ve hep birlikte üreterek…

Özgür Yaşar Akyar PhD

Sosyal Girişimci - Eko Girişim · 4 Kasım 2026