DSÖ Avrupa Bölge Komitesi’nin 76. Toplantısı: Gündem, Kararlar ve Türkiye’nin katılımı

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Avrupa Bölge Komitesi’nin 76. toplantısı, 27–29 Ekim 2026 tarihleri arasında Kopenhag’da yapıldı. Avrupa Bölgesi’ndeki 53 üye ülkenin temsilcileri, ortak sağlık politikalarını ve DSÖ Avrupa Bölge Ofisi’nin çalışmalarını değerlendirmek üzere bir araya geldi. Toplantının ağırlık merkezinde sağlıklı yaşlanma ve sağlıkta yapay zekâ vardı; bulaşıcı olmayan hastalıklar, ruh sağlığı, birinci basamak sağlık hizmetleri, sağlık güvenliği ve DSÖ’nün bütçesi de gündemdeydi. Komite, sağlıklı yaşlanma stratejisi ile yapay zekâ yol haritasını oybirliğiyle kabul etti. DSÖ’nün toplantı sayfası ve gündem özeti toplantı sonrası açıklaması

Açılış konuşmalarında öne çıkanlar

DSÖ Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, konuşmasında küresel sağlık güvenliğini, pandemi hazırlığını ve uluslararası işbirliğini öne çıkardı. Uluslararası Sağlık Tüzüğü’nde 2024’te kabul edilen değişikliklere ve 2025’te kabul edilen Pandemi Anlaşması’na değindi; anlaşmanın uygulanabilmesi için Patojenlere Erişim ve Fayda Paylaşımı (PABS) ekine ilişkin müzakerelerin tamamlanması gerektiğini belirtti. Hantavirüs ve Ebola salgınlarından çıkarılan dersleri aktarırken erken uyarı, bilgi paylaşımı ve ülkeler arası eşgüdümün önemini vurguladı. Ayrıca DSÖ’nün sürdürülebilir finansmanını, küresel sağlık mimarisinin reformunu ve ülkelerin bu reform sürecinde söz sahibi olmasını istedi. Bu toplantının, görev süresi Ağustos 2027’de sona erecek olan Tedros’un Avrupa Bölge Komitesi’ndeki son toplantısı olduğu da konuşmada belirtildi. Genel Direktör’ün açılış konuşmasının tam metni

Toplantı açılışında DSÖ Avrupa Bölge Ofisi’ni temsilen konuşan Dr Corinne Capuano, sağlık hizmetlerinin ekonomik ve toplumsal kalkınmanın merkezinde olması gerektiğini söyledi. Bölge Ofisi’nin çalışma biçimindeki yeniden yapılanmayı ve ülkelerin ihtiyaçlarına daha yakın, daha az sayıda önceliğe odaklanma çabasını anlattı. Sağlık güvenliğinde erken bildirim ve ülkeler arası bilgi paylaşımına; aşılama, tüberküloz ve HIV alanlarında ilerlemelere ve devam eden eksiklere dikkat çekti. Bulaşıcı olmayan hastalıkların bölgedeki ölümlerin büyük bölümüne yol açtığını, önleme politikalarının etkili olabildiğini belirtti. İklim değişikliğinin de artık doğrudan bir sağlık konusu olduğunu vurguladı. Capuano’nun açılış konuşması

Gündem ve kabul edilen kararlar

İlk günkü siyasi ve teknik oturumlarda, Avrupa Sağlık Çalışma Programı 2026–2030’un uygulanması, Avrupa Bölge Direktörü’nün faaliyet raporu ve birinci basamak sağlık hizmetleri ele alındı. İkinci gün yönetişim, üye ülkelerin DSÖ organları ve komitelerindeki temsili, DSÖ/Avrupa’nın hesap verebilirlik raporu ve bütçe konuları görüşüldü. Üye ülkeler, 2024–2025 bütçe döneminin sonuçlarını, 2026–2027 bütçesinin uygulanmasını ve 2028–2029 dönemi için önerilen bütçeyi değerlendirdi. Üçüncü gün teknik stratejiler ile bölgesel eylem planlarına ayrıldı. Toplantı gündemi çalışma belgeleri

Toplantının en belirgin iki kararı şunlardı:

• “Yaşlanmak, yaşamaktır” stratejisi (2026–2030): Komite tarafından oybirliğiyle kabul edildi. Yaklaşım, sağlıklı yaşlanmayı yalnızca ileri yaşta bakım hizmetlerine indirgemiyor; yaşam boyu sağlığın korunması, yaş ayrımcılığıyla mücadele, aile ve bakım verenlerin desteklenmesi ve hizmetlerin kişilerin yaşadığı yerlere yakınlaştırılmasını içeriyor.
• Sağlıkta yapay zekâ eylem yol haritası (2026–2033): Avrupa Bölgesi’nin sağlıkta yapay zekâyı daha güvenli, adil ve yararlı biçimde kullanmasına yönelik ilk bölgesel yol haritası oybirliğiyle kabul edildi. Amaç, yapay zekânın sağlık çalışanlarını desteklemesi, sağlık sistemlerini güçlendirmesi ve sağlık hizmetlerine evrensel erişime katkı sağlaması.

Komite ayrıca bulaşıcı olmayan hastalıkları önleme ve sağlığın geliştirilmesi için 2028–2037 dönemini kapsayacak bir stratejinin hazırlanmasını görüştü. Ruh sağlığı ve esenlik için aynı dönemi kapsayan tamamlayıcı bir bölgesel strateji önerisi de gündeme geldi. Bu iki stratejinin taslaklarının 2027’de üye ülkelerle paylaşılması ve 2027’deki 77. toplantıda ele alınması planlanıyor. Bu nedenle söz konusu stratejiler, bu toplantıda kabul edilmiş kararlar değil, ileride geliştirilmesi kararlaştırılan çalışma başlıkları olarak değerlendirilmelidir. Toplantı sonrası sonuçlar

Üye ülke bakanlarının katılımı

DSÖ’nün toplantı duyurusu, 53 üye ülkenin sağlık bakanları ve üst düzey temsilcilerinin katılacağını bildiriyor; ancak erişilebilen resmî sonuç ve toplantı sayfalarında, kaç ülkenin bakan başkanlığında temsil edildiğini gösteren doğrulanabilir bir toplam ya da eksiksiz ülke listesi yayımlanmamış. Dolayısıyla bakan düzeyindeki katılım sayısını veya ülkeleri kesin bilgi gibi vermek mümkün değil. Toplantı öncesi haberlerde katılımcıların bakanlar ve yüksek düzeyli heyetler olarak tanımlanması da bu sayıyı tek başına ortaya koymuyor.

Türkiye heyeti ve Türkiye’nin görüşleri

Dr. Aziz Alper Biten                Sağlık Bakanlığı AB ve Dış İlişkiler Genel Müdürü

Büyükelçi Burak Özügergin   Danimarka Kopenhag Büyükelçisi

Yusuf Irmak                            AB ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü Daire Başkanı

Merve Topselvi Kafadar         Danimarka Kopenhag Büyükelçiliği Müşaviri

Dr. Gül Mersinlioğlu Serin      Sağlık Bakanlığı Uzman

Ömer Faruk Sarı                    Sağlık Bakanlığı AB Uzmanı

Hikmet Güner                         Sağlık Bakanlığı AB Uzmanı

Begüm Buse Şahin                Sağlık Bakanlığı AB Uzmanı

Türkiye’nin toplantıya katılan heyet üyelerinin isim ve unvanları yukarıda verilmiştir. Türkiye delegasyonunun toplantı oturumlarında hangi başlıklarda söz aldığına ilişkin ülke bazında yayımlanmış bir tutanak veya resmî konuşma metni de erişilebilir kaynaklarda görünmüyor.  

Bununla birlikte, DSÖ Avrupa Bölge Direktörü’nün toplantıda sunduğu bölgesel raporda Türkiye’ye ilişkin iki konu yer aldı: Türkiye’nin İstanbul’da deprem öncesinde, sırasında ve sonrasında sağlık hizmetlerini korumaya odaklanan, dört DSÖ bölgesinden 30 ülkenin katıldığı bir bakanlar ve uzmanlar toplantısına ev sahipliği yaptığı; ayrıca Türkiye’nin gıda arzındaki trans yağların ortadan kaldırılması yönünde ilerleme kaydettiği belirtildi. Bunlar DSÖ raporunda Türkiye hakkında verilen bilgiler olup, Türkiye heyetinin RC76’da yaptığı resmî açıklamalar olarak yorumlanmamalıdır. Bölge Direktörü raporu

DSÖ yöneticilerinin seçimleri gündeme geldi mi?

Toplantının resmî gündeminde DSÖ Genel Direktörü veya Avrupa Bölge Direktörü seçimi yer almıyordu. Gündemde üye ülkelerin DSÖ organları ve komitelerine yapacağı seçim ve aday göstermeler bulunuyordu; bunlar iki üst düzey yöneticinin seçimiyle aynı süreç değil. Genel Direktör’ün görev süresinin sona erecek olması açılış konuşmasında anıldı ve toplantı çevresinde gelecekteki DSÖ liderliğine ilişkin temaslar yapıldı. Ancak bunlardan, Komite’nin resmî oturumlarında Genel Direktörlük seçiminin yapıldığı ya da adayların ülkelere göre resmen listelendiği sonucu çıkarılamaz. Avrupa Bölge Direktörlüğü için de bu toplantıda ülke adayları arasında bir seçim yapıldığına veya aday listesinin görüşüldüğüne dair resmî kayıt bulunmuyor.

Bu nedenle “hangi ülke hangi adayı gösterdi?” sorusuna, toplantı kayıtları temelinde güvenilir bir yanıt verilemiyor. Adaylık ve seçim süreçlerinin Komite toplantısında yapılmış gibi sunulmaması gerekir. Resmî toplantı gündemi

“Tek Sağlık” yaklaşımı

Tek Sağlık (One Health), insan, hayvan ve çevre sağlığının birbirine bağlı olduğu anlayışına dayanıyor. Konu RC76’da hem bölgesel faaliyet raporunda hem de toplantı öncesindeki bir yan etkinlikte yer aldı. Bölge Direktörü, Ermenistan ve Azerbaycan’da gıda kaynaklı ve zoonotik hastalıklar için ortak risk değerlendirmeleri yürütüldüğünü, Batı Balkanlar’da ise farklı sektörleri kapsayan iş gücü planlaması yapıldığını aktardı. Avrupa Bölge Ofisi’nin Tek Sağlık ağıyla çalışmayı ve bu alandaki ortaklığı sürdürdüğünü de bildirdi. Antimikrobiyal direnç üzerine yapılan toplantı öncesi yan etkinlikte ise göstergelerin ülkelerin ulusal eylem planlarını izlemeye ve sektörler arası işbirliğini güçlendirmeye nasıl yardımcı olabileceği ele alındı. Ancak Tek Sağlık, toplantıda kabul edilen iki ana karar arasında yer almadı. Bölge Direktörü raporu antimikrobiyal direnç yan etkinliği

Sonuç

RC76, sağlıkta yapay zekâ ve nüfusun yaşlanması gibi hızla büyüyen meselelerde bölgesel ortak yön belirledi. Kabul edilen iki planın uygulanması önümüzdeki dönemde ülkelerin sağlık politikalarına yansıyacak; bulaşıcı olmayan hastalıklar ve ruh sağlığı için hazırlanacak stratejiler ise 2027’de yeniden değerlendirilecek. Tek Sağlık ve sağlık güvenliği, karar başlıkları dışında kalsa da bölgesel işbirliği ve DSÖ’nün faaliyet raporları içinde yer buldu.

Tek Sağlık Haber Ekibi

2 Kasım 2026