Tek Sağlıkta İşbirliği ve Çözüm Odaklı Yönetişim Paradigması: Uluslararası Tek Sağlık Derneği ve Ekosistem Mimarisi

16 Ekim 2026 tarihinde resmi tescilini tamamlayan Uluslararası Tek Sağlık Derneği, tüzüğünün yenilikçi ve kapsayıcı hükümleri, 16 stratejik çalışma grubu, bağımsız uluslararası bilim ve danışma kurulları ile gönüllülük esasına dayalı ülke, üniversite ve fakülte temsilcilik ağlarıyla küresel ölçekte disiplinlerarası bir dönüşüm başlatıyor.

I. Liderlik Vizyonu ve Dönüştürücü Sivil Toplum Mimarisi

16 Ekim 2026 tarihi, insan, hayvan, bitki ve ekosistem sağlığının ayrılmaz bir bütün olduğu gerçeğini kurumsal ve hukuki bir zemine oturtan tarihi bir milat olarak kayıtlara geçti. Küresel krizlerin, sınır ötesi zoonotik tehditlerin, iklim değişikliğinin ve antimikrobiyal direncin ivme kazandığı çağımızda, geleneksel ve tekil sağlık yaklaşımları yetersiz kalmaktadır. Bu karmaşık ve çok katmanlı tabloya çözüm sunmak üzere kurulan Uluslararası Tek Sağlık Derneği (International One Health Association), disiplinlerarası entegrasyonu, bilimsel yönetişimi ve uluslararası iş birliğini merkeze alan küresel bir 'çözüm ve koordinasyon merkezi' olarak faaliyetlerine başladı.

Derneğin liderlik kadrosu, bürokratik, akademik ve uluslararası saha birikiminin sentezini yansıtmaktadır. Derneğin Kurucu Başkanlığını; sağlık regülasyonları, kurumsal yeniden yapılanma, iyi yönetişim ve değişim yönetimi alanlarındaki stratejik çalışmalarıyla tanınan, aynı zamanda ulusal ve uluslararası sivil toplum kuruluşlarında yönetim kurulu üyeliği ve mentörlük gibi gönüllü görevleri başarıyla sürdüren değişim yönetimi uzmanı Yener Gül üstlendi. Derneğin Genel Sekreterlik görevine ise Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ/WHO) Türkiye Ofisi E. Başkanı ve teksaglik.org Baş Editörü Bekir Metin getirildi. Bu stratejik yönetim bileşimi, kamu politikaları ile küresel sağlık diplomasisi arasında güçlü ve işlevsel bir köprü kurmaktadır.

II. Tüzüğün Yenilikçi, Kapsayıcı ve Esnek Yönetişim Modeli

Uluslararası Tek Sağlık Derneği Tüzüğü, klasik dernek yapılanmalarının ötesine geçerek, modern yönetişim ilkelerini içeren yenilikçi bir hukuki mimari sunmaktadır. Tüzük, Derneğin yalnızca bir sivil toplum kuruluşu değil, aynı zamanda çok sektörlü ve çok disiplinli bir stratejik düşünce kuruluşu (think-tank) ve teknoloji entegratörü olarak işlev görmesini sağlamaktadır.

III. Bütüncül Çözüm Odaklı 16 Stratejik Çalışma Grubu

Dernek bünyesinde; BM Dörtlü Mekanizması (FAO, WOAH, WHO, UNEP/Quadripartite) prensipleri ve Ufuk Avrupa Cluster 6 hedefleri ile tam uyumlu olarak tanzim edilen 16 Stratejik Çalışma Grubu oluşturulmuştur. Bu çalışma grupları; zoonotik hastalıklardan iklim krizine, antimikrobiyal dirençten apiterapiye, sağlık ekonomisinden biyoteknoloji girişimciliğine kadar dikey ve yatay tüm uzmanlık alanlarını kapsayacak şekilde yapılandırılmıştır. Bu Gruplar ihtiyaca ve tek sağlık alanındaki dönüşüme göre daha da çeşitlendirilecektir.

IV. Kapsayıcı Saha Ağları: Gönüllü Ülke, Üniversite ve Fakülte Temsilcilikleri

Uluslararası Tek Sağlık Derneği'nin en özgün ve dönüştürücü yönlerinden biri, küresel ve yerel düzeyde yapılandırılan Gönüllülük Esaslı Katılımcı Temsilcilik Ağı'dır. Dernek, hiyerarşik yapılar yerine ağ tipi (network) bir örgütlenme modelini benimseyerek bilginin ve saha uygulamasının kılcal damarlara yayılmasını hedeflemektedir.

Gönüllü Ülke Temsilcilikleri ve MoU Modeli:

Uluslararası Tek Sağlık Derneği Ülke Temsilcileri, Derneğin küresel misyonunu kendi ülkelerinde temsil eden stratejik köprülerdir. Gönüllülük esasına göre çalışan temsilciler; ulusal düzeydeki Tek Sağlık kongre ve zirvelerinde Derneği temsil etmekte, BM tarafından önerilen Ulusal Tek Sağlık Programları kapsamındaki kurumsal danışmanlık iletişimini yürütmektedir. Ayrıca Uluslararası Tek Sağlık Akademisi eğitimlerini tanıtan ve uluslararası projelerde yer alan temsilcilerin tüm mali ve mesleki hakları, 'Proje Bazlı Hizmet Sözleşmeleri' ve şeffaf faturalandırma usulleri ile hukuki temele bağlanmaktadır.

Gönüllü Üniversite Temsilcilikleri:

Üniversiteler, Tek Sağlık kültürünün akademik zeminini oluşturmaktadır. Gönüllü Üniversite Temsilcileri; kampüs genelinde multidisipliner Tek Sağlık farkındalığı oluşturmak, akademisyenler ve genç araştırmacılar arasında ortak araştırma gruplarını teşvik etmek ve 'Tek Sağlık Öğrenci Kulüpleri'nin kuruluşuna rehberlik etmekle yükümlüdür.

Gönüllü Fakülte Temsilcilikleri:

Tek Sağlığın dikey disiplinleri olan Tıp, Veteriner Hekimlik, Eczacılık, Çevre Mühendisliği, Ziraat, Gıda ve Biyoloji fakültelerinde görev yapan öğretim üyeleri, lisansüstü araştırmacılar ve Lisans son sınıf öğrencilerinden oluşan Fakülte Temsilcileri; disiplin içi uzmanlık bilgisini Tek Sağlık ekosistemine aktarmakta ve sahanın ihtiyacına yönelik geribildirimleri ile 'Uluslararası Tek Sağlık Akademisi' ortak müfredat çalışmalarına doğrudan girdi sağlamaktadır.

V. Bağımsız Bilim ve Danışma Kurullarıyla Güçlendirilen Kurumsal Yönetişim

Dernek Tüzüğü'nün 9 ve 17 maddeleri uyarınca ihdas edilen Uluslararası Bilim Kurulu ve Uluslararası Danışma Kurulu, Derneğin bilimsel bağımsızlığını ve stratejik güvenirliğini en üst düzeyde garanti altına almaktadır.

7 ila 15 yetkin bilim insanından oluşan Uluslararası Bilim Kurulu, tıp, veterinerlik, çevre, gıda ve biyoloji gibi temel dikey alanları temsil ederken; üyelerinin en az beşte birinin uluslararası deneyime sahip yabancı bilim insanlarından oluşması zorunludur. Bilim Kurulu; Derneğin uluslararası hakemli yayın organı olan Journal of One Health dergisinin SCI/Scopus yayın etiğini denetlemekte ve Uluslararası Tek Sağlık Akademisi müfredatlarına bilimsel onay vermektedir. Danışma Kurulu ise kamu yetkilileri, sivil toplum liderleri ve iş insanlarının katılımıyla mevzuat uyumlaştırması, Sağlık Teknolojileri Değerlendirmesi (HTA) ve uluslararası fon stratejilerinde Yönetim Kurulu'na rehberlik etmektedir.

VI. Sonuç: Türkiye'den Bölgeye ve Dünyaya Uzanan Çözüm Odaklı Mimari

Uluslararası Tek Sağlık Derneği; Kurucu Başkanı Yener Gül'ün değişim yönetimi ve sistem tasarımı vizyonu, Genel Sekreteri Bekir Metin'in küresel DSÖ tecrübesi ve güçlü uzman kadrosuyla Türkiye, Balkanlar, Kafkaslar ve Orta Doğu coğrafyasında hem ulusal hem de uluslararası 'Tek Sağlık Hareketi' başlatmaktadır.

teksaglik.org portalı üzerinden tüm bilim dünyasına ve kamuoyuna duyurulan bu bütüncül ekosistem; insan, hayvan ve gezegen sağlığını aynı hizada buluşturan sürdürülebilir bir geleceğin teminatı olmaya adaydır.

“Geleceğin sağlık krizlerini bugünün tekil yaklaşımlarıyla çözemeyiz. Uluslararası Tek Sağlık Derneği, bilimin, iyi yönetişimin ve gönüllü insan kaynağının sinerjisiyle gezegenimiz için ortak bir çözüm merkezidir.” Uluslararası Tek Sağlık Derneği Yönetim Kurulu

Yener Gül

Değişim Yönetimi · 26 Ekim 2026