Ana içeriğe geç

COP31 Antalya

Antalya Okyanus ve Denizler Mutabakatı

COP31 Başkanlığı olarak bizler, Antalya Okyanus ve Denizler Mutabakatı’ nı, okyanus temelli iklim eylemlerinin daha güçlü ortaklıklar ve finansmana erişimin iyileştirilmesi yoluyla uygulanmasını hızlandırmak amacıyla sunuyoruz.
17 Kasım 2026  |  Tek Sağlık Haber Ekibi  | 

1. COP31 Başkanlığı olarak bizler, Antalya Okyanus ve Denizler Mutabakatı’ nı, okyanus temelli iklim eylemlerinin daha güçlü ortaklıklar ve finansmana erişimin iyileştirilmesi yoluyla uygulanmasını hızlandırmak amacıyla sunuyoruz. Mutabakat, Tarafların ve ortakların görüşlerinden ve İstanbul Okyanus ve Denizler Çalıştayı ile Trabzon Üst Düzey Etkinliği’ni, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu Üst Düzey Haftası sırasında gerçekleştirilen Okyanus Çözümleri Diyaloğu’nu ve Tuvalu ile Fiji’de düzenlenen Pasifik Pre-COP Toplantılarını birbirine bağlayan Mavi Ağdan yararlanmaktadır. Antalya Okyanus ve Denizler Mutabakatı, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (BMİDÇS) ve Paris Anlaşması kapsamında, küresel sıcaklık artışının sanayileşme öncesi dönemdeki seviyelerin 1,5°C üzeri ile sınırlandırılmasına yönelik çabalar da dahil olmak üzere, okyanus temelli iklim eylemlerinin somut, tutarlı ve eşgüdüm içerisinde hayata geçirilmesini amaçlamaktadır. Mutabakat, BMİDÇS kapsamında bugüne kadar elde edilen ilgili çıktıları esas alarak, uygun olduğu ölçüde COP31 İklim Eylem Gündemi kapsamındaki girişimler de dahil olmak üzere mevcut girişimler arasında bağlantı ve eşgüdüm sağlamayı hedeflemekte ve bu çerçevede yeni yükümlülükler veya mekanizmalar oluşturulmasını öngörmemektedir.

2. Okyanus ve denizlerin küresel iklim sistemini düzenlemedeki temel rolünü ve okyanus sağlığı, biyolojik çeşitlilik ve insan refahı arasındaki yakın bağlantıyı kabul ediyoruz. Ayrıca, Antalya’da oluşan siyasi ilginin okyanus ve denizler, iklim ve bunlara bağlı topluluklar için sürekli eyleme ve ölçülebilir faydalara dönüşmesini sağlamayı amaçlıyoruz. Bu anlayışla Tarafları, bölgesel öncelikleri ve kıyı topluluklarının ihtiyaçlarını dikkate alarak, uygun olduğu ölçüde, Bölgesel Denizler Sözleşmeleri, Programları, Eylem Planları ve diğer mevcut bölgesel düzenlemeler aracılığıyla okyanusla ilgili iklim eylemini, bilimsel iş birliğini, teknoloji ve finansmana erişimi ve kapasite geliştirmeyi güçlendirmek amacıyla çalışmaya davet ediyoruz.

3. Akdeniz kıyılarında düzenlenen ilk Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı olarak COP31, bölgenin iklim kaynaklı sorunlarına dikkat çekmektedir. Akdeniz, sıcak hava dalgalarının, orman yangınlarının, kuraklıkların ve sellerin gıda güvenliğini, biyolojik çeşitliliği, kıyı dirençliliğini ve geçim kaynaklarını tehdit ettiği bir iklim değişikliği sıcak noktasıdır. Bu bağlamda, mevcut kurumsal çerçeveler ve COP31 İklim Eylem Gündemi kapsamındakiler de dahil olmak üzere ilgili gönüllü girişimler üzerine inşa ederek, Akdeniz ülkeleri arasında bölgesel diyalog ve iş birliğinin güçlendirilmesinin önemini vurguluyoruz. Ayrıca, UNEP Akdeniz Eylem Planı (UNEP/MAP) ve Barselona Sözleşmesi sistemi çerçevesinde İstanbul’da İklim Değişikliği Bölgesel Faaliyet Merkezinin (CC/RAC) kurulmasını, Türkiye’nin iklim değişikliği konusunda bölgesel iş birliğine önemli bir katkısı olarak kabul ediyoruz.

4. Okyanus-iklim bağlantısını, COP31 Pasifik Ortaklığının “Okyanus-İklim Bağlantısının Öne Çıkarılması” eksenini ve Müzakereler Başkanı sıfatıyla Avustralya ile yürütülen çalışmaları yansıtacak şekilde, iklim eyleminin bir bileşeni olarak kabul ediyoruz. Sinerji ve uluslararası iş birliğine odaklanan 2026 BMİDÇS Okyanus ve İklim Değişikliği Diyaloğu da dahil olmak üzere, BMİDÇS Okyanus ve İklim Değişikliği Diyaloglarını esas alarak, mevcut görev ve yetki alanları dahilinde ilgili mevcut BMİDÇS süreçleri aracılığıyla da olmak üzere, okyanus temelli iklim eylemini ilerletmek amacıyla, okyanus temelli iklim eylemlerinin somut olarak hayata geçirilmesine sağlanan katkının güçlendirilmesinin önemini kabul ediyoruz. Mavi Paket de dahil olmak üzere, Eylem Gündemi kapsamındaki ilgili mevcut girişimleri, mevcut ortaklıklar ve düzenlemeler aracılığıyla bu öncelikleri desteklemeye davet ediyoruz.

5. Deniz kirliliği, okyanus ısınması, asitlenme, oksijen seviyelerinin azalması ve biyolojik çeşitlilik kaybı ile birlikte deniz seviyesinin yükselmesi ve aşırı hava olayları, okyanus ve denizlerin iklimi düzenleyici işlevlerini ve ekosistem sağlığını olumsuz etkilemekte, küresel gıda güvenliği, geçim kaynakları ile kıyı topluluklarının iklim değişikliğine karşı dirençliliği ve sürdürülebilir kalkınması için risk oluşturmaktadır. Birbiriyle bağlantılı bu baskıların ele alınmaması, başta en hassas durumdaki gruplar olmak üzere iklim risklerini ve maliyetlerini artıracaktır. Söz konusu etkiler, gelişmekte olan küçük ada devletleri (SIDS) ve deniz seviyesine yakın alçak kıyı bölgelerinde yaşayan topluluklar açısından özellikle ağır sonuçlar doğurmakta olup iklim değişikliğine bağlı deniz seviyesi yükselmesinin derin ve uzun vadeli etkileri bu topluluklar için önemli bir tehdit oluşturmaktadır.

6. Tarafları, taraf oldukları sözleşmeler ve anlaşmalar uyarınca iklim değişikliği, biyolojik çeşitlilik, kirliliğin önlenmesi, okyanus asitlenmesi ve deniz seviyesinin yükselmesi konularında birbirini tamamlayan eylemler geliştirmeye davet ediyoruz. Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi, Paris Anlaşması, Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi ve Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi Kapsamında Ulusal Yetki Alanı Dışındaki Alanların Deniz Biyolojik Çeşitliliğinin Korunması ve Sürdürülebilir Kullanımı Anlaşması (BBNJ Anlaşması), her biri kendi kapsamı çerçevesinde olmak üzere, ilgili uluslararası hukuki düzenlemelere örnek teşkil etmektedir. Bu düzenlemelerin birbirini tamamlayan katkılarını kabul ederek Tarafları, ilgili yükümlülük ve taahhütlerin uygulanabilir olduğu ölçüde karşılıklı olarak destekleyici biçimde uygulanmasına yönelik fırsatları belirlemeye davet ediyoruz. Bu etkileşim, paralel düzenlemeler oluşturmak yerine mevcut kurumların ve süreçlerin güçlü yönleri üzerine inşa edilmelidir.

7. Tarafları, uygun olduğu ölçüde ve ulusal koşulları ve öncelikleri doğrultusunda, mevcut bilimsel kanıtlardan ve ilgili deneyimlerden yararlanarak, mevcut süreç ve mekanizmaları tekrarlamaksızın, ilgili olduğu hallerde Ulusal Katkı Taahhütleri (NDC) ve Ulusal Uyum Planları (NAP) dahil olmak üzere, mevcut ulusal planlama ve uygulama süreçlerinde okyanusla ilgili azaltım, uyum ve dirençliliğin dikkate alınmasını güçlendirmeye teşvik ediyoruz.

8. İklim değişikliğine uyumun ve iklim değişikliğine karşı dirençliliğin güçlendirilmesi, karbon depolama kapasitesinin desteklenmesi ve biyolojik çeşitliliğin korunması amacıyla, ekosistem temelli yaklaşımlar ve doğa temelli çözümler de dahil olmak üzere, mangrov ormanlarının, deniz çayırlarının, kıyı sulak alanlarının, mercan resiflerinin ve diğer hassas deniz ve kıyı ekosistemlerinin korunmasını, muhafaza edilmesini ve restore edilmesini destekleyen iklim eylemlerini teşvik ediyoruz. Kunming-Montreal Küresel Biyolojik Çeşitlilik Çerçevesinin Hedef 3’ünü, “30x30” olarak bilinen ve 2030 yılına kadar kıyı ve deniz alanlarının en az yüzde 30’unun hakkaniyetli biçimde yönetilen deniz koruma alanları ve diğer etkili alan bazlı koruma önlemleri aracılığıyla korunması ve etkili biçimde yönetilmesi hedefi dahil olmak üzere, uygulanabilir olduğu ölçüde kabul ediyoruz. Ayrıca sürdürülebilir mavi ekonomi faaliyetlerinin, deniz biyolojik çeşitliliğini korurken ve kıyı topluluklarını desteklerken azaltıma, uyuma ve geçim kaynaklarının dirençliliğine katkı sağlama potansiyelini kabul ediyoruz.

9. Sürdürülebilir mavi ekonominin, deniz biyolojik çeşitliliğini korurken ve deniz kirliliğini önleyip azaltırken iklim değişikliğiyle ilgili azaltım ve uyumu destekleyebileceğini, geçim kaynaklarını güçlendirebileceğini, istihdam yaratabileceğini ve ekonomik büyümeye katkı sağlayabileceğini kabul ediyoruz.

10. Deniz kaynaklarının iklim değişikliğine karşı dirençli ve sürdürülebilir biçimde kullanılmasını; sürdürülebilir balıkçılık ve su ürünleri yetiştiriciliği, sorumlu bir yaklaşımla geliştirilen deniz üstü yenilenebilir enerji faaliyetleri ile kıyı faaliyetlerinde elektrifikasyon ve emisyon azaltımları dahil olmak üzere, çevresel koruma tedbirleri, gıda güvenliği ve yerel toplulukların ihtiyaçlarıyla uyumlu olacak şekilde teşvik ediyoruz.

11. Sürekli okyanus gözlemlerini, tahmin kabiliyetlerini, erken uyarı sistemlerini ve bilimsel kapasiteyi etkili iklim eyleminin önemli temelleri olarak kabul ediyoruz. İklim değişikliğine karşı özellikle hassas durumdaki gelişmekte olan ülkelerde, kapasite kısıtları ve iklim etkilerine orantısız biçimde maruz kalmaları dikkate alınarak, bu kabiliyetlerin güçlendirilmesi gereğini vurguluyoruz. İlgili kurum ve ortakları, teknik destek sağlanması, erişim prosedürlerinin basitleştirilmesi ve yatırıma hazır, uygulanabilir projelerin hazırlanmasının desteklenmesi dahil olmak üzere, mevcut mekanizmalar aracılığıyla finansmana, uygun teknolojilere ve kapasite geliştirmeye erişimi iyileştirmeye davet ediyoruz.

12. Kıyı ve okyanus sistemlerinin iklim değişikliğine uyum ve azaltımdaki kritik rolüne rağmen, iklim finansmanının yalnızca sınırlı bir bölümünün okyanusla ilgili önceliklere ulaştığının altını çiziyoruz. Sürdürülebilir okyanus ekonomisinin desteklenmesi amacıyla, kamu ve özel sektör kaynakları, ikili ve çok taraflı finansman mekanizmaları ile hayırseverlik fonları, kalkınma finansmanı ve alternatif finansman kaynakları da dahil olmak üzere, çeşitli kaynaklardan sağlanan erişilebilir, amaca uygun ve hakkaniyetli finansmanın daha fazla harekete geçirilmesinin ve daha etkili biçimde kullanılmasının önemini de kabul ediyoruz. Uygun olduğu şekilde, hibeleri, imtiyazlı finansmanı, garantileri ve diğer uygun araçları, ulusal önceliklere karşılık veren ve kıyı toplulukları için hakkaniyetli faydalar sağlayan, yerel sahiplenmeye dayalı okyanus ve deniz çözümleriyle buluşturan yatırım yaklaşımlarını teşvik ediyoruz. İlgili kurum ve ortakları, prosedürlerin basitleştirilmesi, teknik yardım ve proje hazırlığı yoluyla finansmana erişimi iyileştirmeye davet ediyoruz. COP31 Başkanlığı tarafından UNDP iş birliğiyle geliştirilen İklim Uygulama Köprüsü aracılığıyla kurulanlar da dahil olmak üzere, finansman kuruluşları ile uygulayıcı ortaklar arasındaki iş birlikleri, proje portföylerini güçlendirebilir, şeffaf izlemeyi destekleyebilir ve ticari getirisi sınırlı uyum ve koruma faaliyetlerinin finanse edilmesine yardımcı olabilir.

13. Tarafları ve ilgili ortakları, COP31 İklim Eylem Gündemi kapsamındaki ilgili girişimler dahil mevcut ulusal, bölgesel ve uluslararası düzenlemeler ve mekanizmalar aracılığıyla pratik okyanus temelli iklim eylemini ilerleterek COP31’den doğan ivme üzerine inşa etmeye davet ediyoruz. Katılımcı girişimleri, mümkün olduğu ölçüde, Mutabakatın önceliklerine katkılarını belirlemeye ve kaydedilen ilerlemeyi mevcut kanallar aracılığıyla paylaşmaya teşvik ediyoruz. Ortakları, Antalya’da bir araya getirilen taahhütleri ve ortaklıkları okyanus ve okyanusa bağlı topluluklar için somut faydalara dönüştürerek Mavi Ağı ileriye taşımaya davet ediyoruz.

Notlar/Diğer

Antalya Okyanus ve Denizler Mutabakatı, COP31 Başkanlığı, Antalya, 16 Kasım 2026

teksaglik.com web sitesi, sizlere daha iyi bir gezinme deneyimi sunmak için çerezler kullanmaktadır.

Bunlar arasında sitenin çalışması için gerekli olan temel çerezlerin yanı sıra, yalnızca anonim istatistiksel amaçlar, konfor ayarları veya kişiselleştirilmiş içerik göstermek için kullanılan diğer çerezler de bulunmaktadır. Hangi kategorilere izin vermek istediğinize kendiniz karar verebilirsiniz. Ayarlarınıza bağlı olarak, web sitesinin tüm işlevlerinin kullanılamayabileceğini lütfen unutmayın.

teksaglik.com web sitesi, sizlere daha iyi bir gezinme deneyimi sunmak için çerezler kullanmaktadır.

Bunlar arasında sitenin çalışması için gerekli olan temel çerezlerin yanı sıra, yalnızca anonim istatistiksel amaçlar, konfor ayarları veya kişiselleştirilmiş içerik göstermek için kullanılan diğer çerezler de bulunmaktadır. Hangi kategorilere izin vermek istediğinize kendiniz karar verebilirsiniz. Ayarlarınıza bağlı olarak, web sitesinin tüm işlevlerinin kullanılamayabileceğini lütfen unutmayın.

Tercihleriniz kaydedildi